Bỏ qua tới nội dung
Văn phòng 7:30 – 17:00 thứ 2 – thứ 7 · sự cố 24/7
Kiến thức điện

Chọn tiết diện dây điện theo công suất và sụt áp cho động cơ nhà xưởng

·Cập nhật 17/11/2026·5 phút đọc

Các bó cáp điện trong khu công nghiệp

Phần lớn cuộc gọi sự cố mùa cao điểm mà tổ trực của chúng tôi nhận có chung một gốc: cáp nhỏ hơn mức cần. Lúc mới lắp máy chạy bình thường, tới mùa sấy cà phê hay mùa bơm tưới, tải tăng, nhiệt độ môi trường tăng, cáp nóng, aptomat nhảy, động cơ khởi động không nổi. Chọn đúng tiết diện ngay từ đầu rẻ hơn rất nhiều so với kéo lại cáp sau này.

Hai điều kiện phải đạt cùng lúc

Một tuyến cáp cấp cho động cơ phải đạt cả hai điều kiện:

  1. Chịu được dòng điện lâu dài mà không vượt nhiệt độ cho phép của lớp cách điện (thường 70 °C với cáp PVC, 90 °C với cáp XLPE).
  2. Sụt áp không quá mức cho phép: thường không quá 5% tại động cơ khi chạy định mức, và không để điện áp tụt quá 10–15% lúc khởi động.

Tuyến ngắn thường bị giới hạn bởi điều kiện 1. Tuyến dài, từ khoảng 50 m trở lên, gần như luôn bị giới hạn bởi điều kiện 2. Nhiều thợ chỉ tra bảng dòng điện rồi chọn cáp, nên động cơ ở cuối xưởng hay ở trạm bơm xa thường bị sụt áp nặng.

Tính dòng điện của động cơ

Với động cơ 3 pha 380 V, dòng định mức xấp xỉ:

I = P / (1,732 × 0,38 × cosφ × hiệu suất)

Cách nhẩm nhanh: động cơ 3 pha 380 V, mỗi kW khoảng 2 A. Động cơ 30 kW khoảng 57–60 A, động cơ 55 kW khoảng 105 A. Luôn đối chiếu với dòng ghi trên nhãn động cơ.

Tính sụt áp

Với cáp đồng, 3 pha, bỏ qua điện kháng (đủ chính xác cho cáp đến khoảng 50 mm²):

ΔU% ≈ (1,732 × I × L × ρ / S) / 380 × 100

Trong đó L là chiều dài một chiều (m), S là tiết diện (mm²), ρ của đồng khoảng 0,0225 Ω·mm²/m ở nhiệt độ làm việc. Ví dụ động cơ 30 kW, dòng 58 A, cách tủ 80 m:

  • Cáp 16 mm²: ΔU ≈ 1,732 × 58 × 80 × 0,0225 / 16 = 11,3 V, tức khoảng 3,0%. Cộng sụt áp từ máy biến áp tới tủ phân phối (thường 1–1,5%) là tổng khoảng 4,1–4,5%, sát giới hạn.
  • Cáp 25 mm²: ΔU khoảng 1,9%, tổng chừng 3–3,4%, còn dư cho mùa cao điểm.

Đây là lý do chúng tôi thường khuyên: động cơ 30 kW chạy cách tủ 80 m, cáp 16 mm² là sát ngưỡng, nên lên 25 mm².

Bảng tham khảo nhanh

Bảng dưới áp cho cáp đồng 4 lõi cách điện XLPE, đi trên máng cáp thoáng, nhiệt độ môi trường 35 °C, sụt áp tuyến không quá 3%. Số liệu chỉ để tham khảo, cần kỹ sư kiểm theo điều kiện lắp đặt thực tế.

Động cơ (kW)Dòng gần đúng (A)Đến 30 m30–60 m60–100 m
7,5154 mm²4 mm²6 mm²
15296 mm²10 mm²16 mm²
224210 mm²16 mm²25 mm²
305816 mm²16 mm²25 mm²
458525 mm²35 mm²50 mm²
5510535 mm²50 mm²70 mm²
7514050 mm²70 mm²95 mm²

Những hệ số hay bị quên

  • Nhiều cáp đi chung máng: 6 cáp nằm sát nhau, khả năng chịu dòng mỗi cáp giảm còn khoảng 70–75%.
  • Nhiệt độ môi trường: mái tôn xưởng sấy mùa khô có thể lên 45–50 °C, phải giảm dòng cho phép thêm 10–15%.
  • Cáp chôn ngầm: khả năng tản nhiệt phụ thuộc đất; đất đỏ bazan khô mùa khô tản nhiệt kém hơn đất ẩm.
  • Khởi động trực tiếp: dòng khởi động 5–7 lần định mức; tuyến dài với động cơ lớn nên có khởi động mềm hoặc biến tần.

Sai lầm thường gặp khi xem báo giá

Báo giá điện nhà xưởng rẻ bất thường thường tiết kiệm ở cáp. Hãy hỏi nhà thầu ba câu: chiều dài từng tuyến là bao nhiêu, sụt áp tính ra bao nhiêu phần trăm, đã tính hệ số đi chung máng chưa. Nếu không có bảng tính, rủi ro là chủ nhà máy chịu.

Cũng đừng chọn cáp quá lớn cho chắc. Cáp 95 mm² thay cho 50 mm² có thể làm giá tuyến tăng gần gấp đôi, đầu cốt và aptomat cũng phải đổi theo. Đúng là đủ, có dư 20–30% cho mở rộng.

Công cụ tính nhanh

Bạn có thể nhập công suất, chiều dài và kiểu lắp tại công cụ chọn dây và aptomat để có con số sơ bộ trước khi trao đổi với kỹ sư. Kết quả của công cụ là tham khảo, chưa thay cho bảng tính có chữ ký kỹ sư.

Khi nào cần kỹ sư tính lại

  • Thêm máy mới vào tuyến cũ.
  • Đổi động cơ lớn hơn hoặc chuyển từ sao – tam giác sang khởi động trực tiếp.
  • Cáp hoặc đầu cốt có dấu hiệu nóng, đổi màu.
  • Điện áp tại động cơ đo được dưới 360 V khi chạy đầy tải.

Cần bảng tính tiết diện cho cả xưởng? Gọi 0941 388 887, kỹ sư Điện Tự Động Ea Kao sẽ khảo sát và gửi bảng tính sơ bộ miễn phí.