Bỏ qua tới nội dung
Văn phòng 7:30 – 17:00 thứ 2 – thứ 7 · sự cố 24/7
Kiến thức điện

Chọn aptomat MCCB, MCB cho động cơ sao cho không nhảy vặt mà vẫn bảo vệ được

·Cập nhật 17/11/2026·4 phút đọc

Hàng aptomat trong tủ phân phối có dây màu theo pha

Câu hỏi chúng tôi nghe nhiều nhất từ các anh quản đốc: "Máy khởi động là aptomat nhảy, thay cái lớn hơn được không?". Thay lớn hơn thì máy chạy, nhưng lúc kẹt tải hay mất pha, aptomat có thể không nhảy kịp và động cơ cháy. Chọn aptomat cho động cơ cần hiểu ba con số: dòng định mức, dòng cắt ngắn mạch và đặc tính cắt.

MCB, MCCB và aptomat bảo vệ động cơ khác nhau thế nào

  • MCB (aptomat tép): dòng đến khoảng 63–125 A, dòng cắt ngắn mạch thường 6–10 kA, chỉnh không được. Hợp cho chiếu sáng, ổ cắm, động cơ nhỏ dưới 7,5 kW.
  • MCCB (aptomat khối): dòng từ 16 A tới 1.600 A, dòng cắt 25–70 kA, nhiều loại chỉnh được ngưỡng quá tải và ngắn mạch. Dùng cho nhánh động cơ lớn, tủ phân phối, tủ tổng.
  • Aptomat bảo vệ động cơ (MPCB): có sẵn bảo vệ quá tải chỉnh theo dòng động cơ và bảo vệ mất pha. Hợp cho động cơ đến khoảng 30–45 kW, thay được cặp aptomat cộng rơ le nhiệt.

Bước 1: Dòng định mức

Lấy dòng ghi trên nhãn động cơ. Nếu không có, nhẩm 2 A cho mỗi kW với động cơ 380 V. Aptomat chọn bằng khoảng 1,25–1,5 lần dòng định mức khi có rơ le nhiệt riêng bảo vệ quá tải; aptomat lúc này chủ yếu bảo vệ ngắn mạch.

Bước 2: Đặc tính cắt theo kiểu khởi động

  • Khởi động trực tiếp: dòng khởi động 5–7 lần định mức trong 3–10 giây. MCB cần đặc tính D, MCCB chỉnh ngưỡng tức thời 10–12 lần.
  • Sao – tam giác: dòng khởi động khoảng 2–3 lần, đặc tính C thường đủ.
  • Khởi động mềm, biến tần: dòng khởi động 1,5–3,5 lần, có thể chọn sát hơn. Với biến tần, chọn theo dòng đầu vào biến tần, không theo dòng động cơ.

Aptomat đặc tính C cho động cơ khởi động trực tiếp là nguyên nhân phổ biến nhất của "nhảy vặt".

Bước 3: Dòng cắt ngắn mạch

Aptomat phải cắt được dòng ngắn mạch lớn nhất tại vị trí lắp. Gần máy biến áp 1.000 kVA, dòng ngắn mạch tại tủ tổng có thể tới 20–25 kA. Lắp MCB 6 kA ở đó là nguy hiểm: khi ngắn mạch, aptomat có thể nổ thay vì cắt.

Bảng tham khảo

Áp cho động cơ 3 pha 380 V có rơ le nhiệt hoặc MPCB riêng. Số liệu tham khảo, cần kỹ sư kiểm dòng ngắn mạch thực tế tại tủ.

Động cơ (kW)Dòng gần đúng (A)Trực tiếpSao – tam giácBiến tần
5,511MCB D 20 AMCB C 16 AMCB C 16 A
1122MCB D 40 AMCB C 32 AMCB C 32 A
1529MCCB 50 AMCCB 40 AMCCB 40 A
2242MCCB 63 AMCCB 63 AMCCB 63 A
3058MCCB 100 AMCCB 80 AMCCB 80 A
4585MCCB 125 AMCCB 125 AMCCB 125 A
55105MCCB 160 AMCCB 160 AMCCB 125 A
75140MCCB 225 AMCCB 200 AMCCB 200 A

Rơ le nhiệt mới là thứ bảo vệ động cơ

Aptomat bảo vệ dây và ngắn mạch; rơ le nhiệt hoặc MPCB mới bảo vệ cuộn dây động cơ. Rơ le nhiệt chỉnh đúng bằng dòng định mức trên nhãn, không chỉnh cao hơn 10%. Nhiều tủ chúng tôi kiểm tra thấy rơ le chỉnh lên tối đa "cho khỏi nhảy", đó là cách nhanh nhất để đốt động cơ.

Với động cơ quan trọng từ 30 kW trở lên, nên có thêm bảo vệ mất pha, mất cân bằng pha. Điện lưới nông thôn Tây Nguyên hay mất một pha vào mùa mưa giông; động cơ chạy hai pha vài phút là cháy.

Phối hợp chọn lọc

Khi ngắn mạch ở một nhánh, chỉ aptomat nhánh đó nên nhảy, aptomat tổng giữ nguyên để các máy khác chạy tiếp. Muốn vậy, aptomat tổng phải có ngưỡng và thời gian cắt lớn hơn aptomat nhánh theo bảng phối hợp của nhà sản xuất. Đây là phần nhiều tủ điện lắp vội bỏ qua.

Kiểm nhanh tủ đang có

  1. Ghi dòng nhãn từng động cơ, so với aptomat và rơ le nhiệt.
  2. Xem đặc tính cắt in trên MCB (B, C, D).
  3. Xem dòng cắt kA in trên aptomat, so với vị trí trong hệ.
  4. Đo dòng khởi động bằng ampe kìm có chức năng ghi dòng khởi động.

Bạn có thể dùng công cụ chọn dây và aptomat để có con số sơ bộ cho từng động cơ.

Tủ điện của bạn nhảy aptomat vô cớ, hay chưa chắc đã chọn đúng? Gọi 0941 388 887, kỹ sư sẽ kiểm tra và lập bảng chỉnh định cho từng nhánh.