Bỏ qua tới nội dung
Văn phòng 7:30 – 17:00 thứ 2 – thứ 7 · sự cố 24/7
Kiến thức điện

7 dấu hiệu tủ điện sắp sự cố và cách soi nhiệt để phát hiện sớm

·Cập nhật 17/11/2026·4 phút đọc

Thiết bị đóng cắt ngoài trời tại trạm điện

Trong các vụ cháy tủ điện mà chúng tôi được gọi tới xử lý, gần như vụ nào cũng có dấu hiệu báo trước vài tuần. Người vận hành có thấy mùi khét, có thấy aptomat ấm hơn bình thường, nhưng máy vẫn chạy nên để đó. Bài này liệt kê 7 dấu hiệu dễ nhận ra và cách dùng ảnh nhiệt để xác nhận.

Dấu hiệu 1: Mùi nhựa cháy, mùi khét nhẹ

Lớp cách điện PVC bắt đầu phân hủy ở khoảng 100 °C và tỏa mùi đặc trưng. Nếu mở tủ mà ngửi thấy mùi khét, gần như chắc chắn có một điểm đấu nối đang quá nhiệt.

Dấu hiệu 2: Đầu cốt, thanh cái đổi màu

Đồng bình thường màu đỏ cam. Đồng chuyển màu nâu sẫm, tím, xanh đen quanh mối bắt vít là đã từng nóng nhiều lần. Vỏ nhựa đầu cốt co rút, chảy nhẹ cũng là dấu hiệu.

Dấu hiệu 3: Tiếng kêu rè, tiếng lách tách

Công tắc tơ kêu rè to là lõi từ bị bẩn, cuộn hút yếu hoặc điện áp điều khiển thấp. Tiếng lách tách, tia lửa nhỏ là phóng điện ở mối nối lỏng hoặc cách điện bị bẩn ẩm. Cả hai đều phải kiểm tra ngay.

Dấu hiệu 4: Aptomat nóng tay

Mặt aptomat đang mang tải có thể ấm, nhưng nếu đặt tay không giữ được quá vài giây thì đã trên 55–60 °C. Aptomat nóng thường do vít bắt dây lỏng hoặc aptomat làm việc sát định mức trong thời gian dài.

Dấu hiệu 5: Aptomat nhảy không rõ lý do

Aptomat nhảy rồi đóng lại chạy bình thường, vài ngày lại nhảy. Đây thường là quá tải nhiệt cục bộ do mối nối nóng làm phần tử nhiệt trong aptomat tác động sớm, hoặc rò điện ở cáp bị chuột cắn.

Dấu hiệu 6: Tụ bù phồng, rỉ dầu

Tụ bù phồng nắp hoặc vỏ là đã hỏng bên trong, có thể nổ. Thường do quá áp, sóng hài hoặc tủ quá nóng. Cần cắt cấp tụ đó ra ngay.

Dấu hiệu 7: Dòng ba pha lệch nhau nhiều

Đo dòng ba pha bằng ampe kìm. Lệch quá 10–15% ở tải động cơ là bất thường: có thể tiếp điểm một pha bị cháy rỗ, đầu cốt một pha lỏng, hoặc cuộn dây động cơ có vấn đề.

Soi nhiệt hồng ngoại: nhìn thấy điều mắt không thấy

Camera nhiệt cho thấy nhiệt độ từng điểm khi tủ đang mang tải, không cần cắt điện. Quan trọng là so sánh: cùng loại thiết bị, cùng tải, điểm nào nóng hơn hẳn là điểm có vấn đề.

Bảng phân loại thường dùng theo chênh lệch nhiệt độ so với điểm tương tự hoặc so với môi trường. Số liệu tham khảo, cần kỹ sư đánh giá theo tải thực tế.

Chênh lệch so với điểm tương tựMức độViệc cần làm
1–10 °CTheo dõighi lại, kiểm tra lần sau
10–20 °CCần sửalên kế hoạch xử lý trong lần dừng máy gần nhất
20–40 °CNghiêm trọngxử lý trong vài ngày
Trên 40 °CKhẩn cấpdừng tải, xử lý ngay

Ví dụ: ba đầu cốt pha của một động cơ 30 kW lần lượt 42, 43 và 71 °C. Pha thứ ba chênh 28 °C, cần siết lại hoặc thay đầu cốt trong tuần.

Nguyên tắc khi soi nhiệt

  • Tủ phải mang ít nhất 40% tải, tốt nhất là giờ cao điểm sản xuất.
  • Chỉ mở cánh tủ, không tháo tấm che bảo vệ khi tủ đang có điện.
  • Người đo mặc quần áo chống hồ quang, đứng lệch khỏi cửa tủ.
  • Ghi lại dòng điện lúc đo để so sánh giữa các lần.

Nguyên nhân gốc thường gặp

  • Đầu cốt ép bằng kìm tay sai cỡ, hoặc không ép mà bóp búa.
  • Vít không được siết lại sau vài tháng; đồng và nhôm giãn nở theo nhiệt rồi lỏng dần.
  • Tủ đặt ngoài nắng, không thông gió, bụi bám dày.
  • Thêm máy vào nhánh cũ mà không tính lại aptomat và cáp.

Lịch kiểm tra đề xuất

Với nhà máy chạy mùa vụ, nên soi nhiệt ít nhất 2 lần: tuần đầu vào vụ và giữa vụ. Nhà máy chạy quanh năm nên soi mỗi quý. Gói bảo trì định kỳ của chúng tôi có soi nhiệt và báo cáo ảnh trong từng lần kiểm tra.

Lần đầu soi nhiệt tủ điện chính được miễn phí cho nhà máy trong Đắk Lắk, báo cáo điểm nóng trong 48 giờ. Gọi 0941 388 887 để đặt lịch.